Hotline 247
04 6662 6362
 
Hà Nội
0968 378 899
 
Hồ Chí Minh
01289 777 888

Sự ra đời của cây phát sinh chủng loại hoàn chỉnh giúp giải đáp thắc mắc về mối liên hệ giữa con người và hàng triệu loài sinh vật trên trái đất

BioMedia

Bạn có từng đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa bạn và một con gấu túi mũi trần hay một con trùng amip? Sự kết hợp của hơn 500 cây phả hệ (family trees) của đa dạng các nhóm sinh vật cho ra đời một sơ đồ khổng lồ của 2.3 triệu loài có tên gọi Cây Phát Sinh Chủng Loại Mở (Open Tree of Life) sẽ cho phép bạn trả lời được câu hỏi trên.

Phiên bản hình tròn này của Cây Phát Sinh Chủng Loại chỉ biểu diễn được các cành của ít nhất 500 nhóm sinh vật và không thể hiện hết được các nhánh nhỏ hơn của chúng.

Các nhà nghiên cứu đã tổng hợp các dữ liệu mới này nhằm hướng đến một sự hiểu biết thấu đáo hơn về sự sống trên trái đất. “Mọi nghiên cứu sinh học của chúng ta đều có thể được bổ sung vào bất cứ vị trí nào trên Cây Phát Sinh Chủng Loại này”, James Rosindell, một nhà sinh học tính toán thuộc trường Imperial College London không tham gia vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu này, nêu ý kiến. “Việc này thực sự có ý nghĩa to lớn, vì cuối cùng các nhà khoa học đã cho ra đời một Cây Phát Sinh Chủng Loại hoàn chỉnh.”

Trong vòng 3 năm, khoảng 35 nhà nghiên cứu từ 11 phòng thí nghiệm trên toàn nước Mỹ đã trải qua khoảng 100,000 giờ thu thập cơ sở lý thuyết về các cây phả hệ của các nhóm sinh vật. Họ phải giải quyết các vấn đề về danh pháp gây khó khăn cho máy tính trong việc xử lý thông tin, ví dụ như việc một loài có thể có nhiều tên gọi hoặc một con thú ăn kiến có gai lại chia sẻ biệt danh với một con cá lịch biển. “Không có một cơ sở dữ liệu nào về việc thống nhất danh pháp, do đó, nhóm chúng tôi phải làm việc với từng cái tên”, nhà sinh học tiến hóa thuộc trường Đại Học Florida tại Gainesville, Douglas Soltis, đồng tác giả của công trình, cho biết.

Douglas Soltis và các cộng sự dự đoán rằng việc kết hợp các cây phả hệ vốn không thống nhất này sẽ là một công việc rất khó khăn. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất chính là sự khan hiếm dữ liệu số hóa. Chỉ một phần sáu trong tổng số dữ liệu về 7500 cây phả hệ được công bố từ năm 2000 đến 2012 được số hóa. Karen Cranston, một nhà sinh học tiến hóa thuộc trường Đại Học Duke tại Duram, North Carolina và là người phụ tránh điều phối phần việc này cho hay cuối cùng, nhóm nghiên cứu chỉ sử dụng khoảng 500 cây phả hệ để xây dựng nên Cây Phát Sinh Chủng Loại này. Bằng việc lấy cỡ mẫu không đủ lớn như vậy, Cây Phát Sinh Chủng Loại vẫn còn ở dạng bản thảo và nói theo cách của Cranston trong một bài viết trên trang Proceedings of the National Academy of Science mà bà là đồng tác giả thì “không thể đại diện cho hiểu biết của chúng ta.”

Tuy nhiên, bà cũng nói thêm rằng trang web của Cây Phát Sinh Chủng Loại này đồng thời cung cấp đường liên kết dẫn tới các nghiên cứu gốc mà người xem có thể tham khảo thêm. Hơn nữa, đây là một trang web mở, cho phép người xem phản hồi và hợp tác cập nhật dữ liệu cùng với nhóm nghiên cứu. Bà nói: “Chúng tôi hi vọng sau mỗi năm, Cây Phát Sinh Chủng Loại này sẽ từng bước phát triển hơn.”

Trong lúc chờ đợi sự phát triển đó, Rosindell và Yan Wong, một nhà sinh học tiến hóa thuộc Bảo Tàng Lịch Sử Tự Nhiên thuộc Đại Học Oxford, đã cập nhật một công cụ máy tính mà họ đang xây dựng, cho phép người dùng “quan sát” được Cây này. Công cụ này có tên gọi OneZoom và hoạt động tương tự Google Map. Người dùng có thể phóng to các thân, cành, nhánh của Cây để quan sát các thông tin chi tiết nhất. Trong đoạn băng này, OneZoom bắt đầu bằng việc giới thiệu tổng quan về Cây Phát Sinh Chủng Loại, sau đó dẫn người xem đến các nhánh chi tiết hơn: đầu tiên là động vật, sau đó là lớp động vật có vú đẻ con và cuối cùng là con người. Trong công cụ này, Wong sử dụng cả dữ liệu của Cây Phát Sinh Chủng Loại Mở và của các nghiên cứu khác mà ông đánh giá cao.

Theo Stephen Smith, nhà điều phối và là một nhà sinh học tiến hóa thuộc trường Đại Học Michigan tại Ann Arbor, thì “đây là một công cụ trực quan tuyệt vời”. Ông hi vọng công cụ này sẽ được hiệu chỉnh nhiều hơn sao cho khi người dùng kết hợp nó với các dữ liệu khác, “họ có thể tạo ra Cây Phát Sinh Chủng Loại của riêng mỗi người."

Nguồn dịch:

Bài báo "First comprehensive tree of life shows how related you are to millions of species"

Tác giả Elizabeth Pennisi 

Dịch giả Phan Tú Linh

 

Các bài viết cùng chủ đề

Sự ra đời của cây phát sinh chủng loại hoàn chỉnh giúp giải đáp thắc mắc về mối liên hệ giữa con người và hàng triệu loài sinh vật trên trái đất

Bạn có từng đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa bạn và một con gấu túi mũi trần hay một con trùng amip? Sự...