Hotline 247
04 6662 6362
 
Hà Nội
0968 378 899
 
Hồ Chí Minh
01289 777 888

Kháng sinh tự nhiên chống lại vi khuẩn đa kháng thuốc từ... mũi người

BioMedia

Trong một cuộc hội thảo tại Manchester, Anh diễn ra vào tuần này và trên một bài báo đăng trên tạp chí Nature ngày 27/7, các nhà khoa học cho biết đã phát hiện thấy một loại kháng sinh mới có thể sinh ra từ mũi người. Thành phần của loại kháng sinh này được sản xuất bởi một loại vi khuẩn cư trú trong mũi và có khả năng tiêu diệt một loại vi sinh vật khác - Staphylococcus aureus, thủ phạm gây ra cái chết cho hàng chục nghìn người mỗi năm.

Vi khuẩn S. aureus thông thường vốn vô hại. Tuy nhiên cũng có những tình huống mà nó gây ra các vấn đề nghiêm trọng, đe dọa tới tính mạng con người- ví dụ như khi chúng rơi vào vết thương hở sẽ gây ra nhiễm trùng máu. Dạng kháng thuốc của nó, được biết đến là MRSA (Staphylococcus aureus kháng methicillin- methicillin-resistant Staphylococcus aureus) là vấn đề sức khỏe toàn cầu chính, gây ra cái chết của 11 000 người mỗi năm tại Mỹ.

Hiện nay, bất cứ loại kháng sinh mới nào đều được chào đón vì thế giới đang trong cuộc chạy đua tìm kiếm các loại thuốc giúp duy trì cuộc sống. Andreas Peschel- nhà vi sinh vật tại trường đại học Tübingen, Đức đã phát biểu trên Diễn đàn EuroScience Open: “Chúng ta đang tìm kiếm một khái niệm mới trong công cuộc phát hiện thuốc kháng sinh. Ít nhất, hiện tại, chúng tôi đã có bằng chứng sơ bộ rằng mũi người chứa một nguồn dồi dào các loài vi sinh vật và chúng ta có thể tìm thấy các loại thuốc mới tại đây”.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích quần thể vi sinh vật trong mũi của 187 bệnh nhân nằm viện, và phát hiện được 60 người có S. aureus, 17 người mang S. lugdunensis và chỉ một bệnh nhân mang cả hai loại vi khuẩn trên. Điều này gợi ý rằng có thể vi khuẩn S. lugdunensis là kẻ thù “không đội trời chung” với S. aureus.

Bằng việc phân tích kỹ hơn dịch tiết mũi ("nước mũi") của những người này, Peschel và Krismer nhận thấy mũi không phải là môi trường thích hợp cho vi sinh vật. “Nếu tôi là vi khuẩn tôi sẽ không ở trong mũi. Vì ở đó chả có gì ngoài dịch muối và rất ít chất dinh dưỡng”- Peschel nói.

Tuy nhiên có thể chính điều kiện khắc nghiệt như vậy đã dẫn tới sự cạnh tranh dữ dội giữa hai loài vi khuẩn này. Các nhà khoa học nhận thấy rằng vi khuẩn S. lugdunensis có thể ngăn chặn khả năng sinh trưởng của vi khuẩn S. aureus bằng việc sản xuất ra một thành phần kháng sinh, được gọi là lugdunin. Khi bôi lugdunin lên da chuột bị nhiễm S. aureus, nó có thể loại bỏ sự nhiễm trùng cả ở trên bề mặt lẫn ở các lớp sâu dưới da. Lugdunin cũng có hiệu quả chống lại các chủng kháng kháng sinh như MRSA. Hơn nữa, chúng ta có thể tổng hợp được lugdunin trong phòng thí nghiệm.

Hiện nay, cơ chế hoạt động của lugdunin vẫn chưa được hiểu rõ ràng. Nhưng các nhà khoa học nhận thấy rằng Saureus không tiến hóa kháng lại lugdunin kể cả khi được phơi nhiễm (expose) với liều thấp sau thời gian dài 30 ngày.

“Phát hiện này cực kỳ đáng giá, nó đã cung cấp bằng chứng cho thấy có một cuộc chiến giữa các loài vi khuẩn đang diễn ra trong cơ thể chúng ta”, Jack Gilbert- nhà sinh thái học tại trường đại học Chicago, Illinois nói. Đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu tìm thấy mối liên hệ rõ rệt giữa việc sản xuất kháng sinh trong một loài vi khuẩn với sự đàn áp đối thủ cạnh tranh trong cộng đồng vi sinh vật, Kim Lewis- nhà vi sinh vật học tại trường đại học Northeastern, Boston, Massachusetts nói.

“Cũng có đôi chút bất ngờ. Vì chúng tôi không nghĩ rằng kháng sinh lại là một công cụ quan trọng để vi khuẩn có thể sử dụng trong việc cạnh tranh trong hệ vi sinh vật”- ông cho biết.

Nhưng một vũ khí như vậy cũng có thể mang lại nhiều hậu quả không lường trước được- Peer Bork- chuyên gia sinh học tính toán (computational biology) tại phòng thí nghiệm Sinh học phân tử Châu Âu tại Heidelberg, Đức cảnh báo. “Đúng, đây là một phát hiện rất tuyệt vời. Nhưng hệ vi sinh là một hệ cân bằng ổn định qua hàng triệu năm tiến hóa. Nó có thể rất phức tạp chứ không chỉ đơn thuần là tốt hay xấu. Việc “chắp nối” có thể làm phá hủy mối quan hệ cộng đồng đã cùng tiến hóa trong suốt một thời gian dài”.

Tuy nhiên, Peschel không nhìn thấy bất cứ rủi ro lớn nào, ông cho biết hiện nay nhóm nghiên cứu của ông đang tiến hành đàm phán với các công ty quan tâm đến việc phát triển lugdunin như một loại thuốc sử dụng cho người.

Tài liệu tham khảo:

1. Anna Nowogrodzki, "The nose knows how to kill MRSA", Nature, July 27, 2016.

2. Kai Kupferschmidt, "New antibiotic found in human nose", Sciencemag, July 27, 2016.

Lược dịch và tổng hợp Biomedia Việt Nam

 

Các bài viết cùng chủ đề

Kháng sinh tự nhiên chống lại vi khuẩn đa kháng thuốc từ... mũi người

Trong một cuộc hội thảo tại Manchester, Anh diễn ra vào tuần này và trên một bài báo đăng trên tạp chí Nature ngày 27/7,...