Hotline 247
04 6662 6362
 
Hà Nội
0968 378 899
 
Hồ Chí Minh
01289 777 888

Các nhà khoa học đã khám phá ra cách não kiểm soát quá trình lão hóa

BioMedia

Một nghiên cứu mới đây trên chuột được công bố trên tạp chí Nature, đã tiết lộ rằng các tế bào gốc (một loại tế bào có thể phát triển thành nhiều loại tế bào khác) trong một khu vực nhất định của não đang điều hòa quá trình lão hóa. Thậm chí nhóm nghiên cứu còn có thể điều khiển cũng như làm chậm hoặc tăng quá trình lão hóa bằng việc cấy ghép hoặc loại bỏ các tế bào gốc của vùng này.

Cơ chế giúp các sinh vật trở nên khỏe mạnh là tương đối ít và có tính chất bảo thủ giữa các loài, điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta có thể biết được nhiều hơn về vấn đề này thông qua việc nghiên cứu các loài động vật như chuột. Trong số đó, quan trọng nhất là các tế bào lão hóa – chức năng của các tế bào này sẽ ngày càng rối loạn khi chúng ta già đi và gây ra tổn thương cho mô – khi đó gây ra sự viêm mãn tính và cạn kiệt các tế bào gốc. Cơ chế này được cho là có liên quan tới mức độ tế bào và mô. Giống như hiệu ứng domino, sự sụp đổ bất cứ lúc nào cũng có thể gây ra sự sụp đổ thảm khốc.

Sự biến mất của các tế bào

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã nghiên cứu vùng dưới đồi (hypothalamus) ở chuột, khu vực mà như chúng ta đã biết là kiểm soát quá trình lão hóa. Cấu trúc hình quả hạnh này nằm ở trung tâm của não, liên kết với hệ thần kinh trung ương và tuyến nội tiết (hormone). Vùng dưới đồi giúp điều hòa nhiều hành vi cơ bản và cần thiết như đói, ngủ, nỗi sợ và sự tức giận.

Nhóm nghiên cứu đã chú ý tới một nhóm tế bào gốc chuyên biệt bên trong vùng dưới đồi và theo dõi những gì đã xảy ra với chúng ở những con chuột cùng độ tuổi. Bình thường, chuột có tuổi thọ khoảng 2 năm nhưng các nhà khoa học thấy rằng các tế bào này bắt đầu biến mất từ khi được khoảng 11 tháng. Đến tháng thứ 22, chúng bị biến mất hoàn toàn. Tỉ lệ mà các tế bào gốc bị mất này có liên quan tới sự thay đổi quá trình lão hóa trong động vật, như sự giảm việc học tập, trí nhớ, xã hội, sức căng cơ và hiệu quả thể chất.

Để hình dung sự giảm này có gây ra sự thay đổi về lão hóa không, các nhà nghiên cứu đã loại bỏ toàn bộ các tế bào gốc bằng cách sử dụng một virus được biến đổi di truyền một cách đặc biệt để giết chết các tế bào gốc với sự có mặt của thuốc Ganciclovir. Ở chuột 15 tháng tuổi, việc nhận thuốc này đã phá hủy khoảng 70% các tế bào gốc vùng dưới đồi. Chúng đã sớm biểu hiện dấu hiệu lão hóa và bị chết sớm hơn 200 ngày. Điều này rất quan trọng vì thông thường tuổi thọ của chuột chỉ khoảng 730 ngày.

Nhóm nghiên cứu cũng lấy các tế bào gốc vùng dưới đồi từ các con chuột sơ sinh và cấy ghép vào các loài động vật đang ở giai đoạn trung tuổi, thì nhận thấy các loài động vật đó trở nên có tính xã hội hơn, nhận thức tốt hơn và sống lâu hơn khoảng 200 ngày so với bình thường.

Các thí nghiệm này cũng cung cấp các gợi ý về cách mà các tế bào gốc vùng dưới đồi bị biến mất. Việc cấy ghép chỉ hoạt động khi mà các tế bào gốc đã bị biến đổi di truyền để kháng lại sự viêm. Dường như, khi những loài vật già đi, việc viêm mãn tính và viêm cấp thấp trong vùng dưới đồi tăng lên. Sự viêm này có thể gây ra do sự tích lũy các tế bào già yếu hoặc các tế bào thần kinh xung quanh bắt đầu vào trạng thái giống như tuổi già. Sự viêm giết chết các tế bào gốc dưới đồi do chúng nhạy cảm với tổn thương. Điều này sau đó sẽ phá vỡ chức năng của vùng dưới đồi với các hiệu ứng knock-on ở các loài, và do đó tạo ta một loạt hiệu ứng domino.

 Liệu chúng ta có thể làm ngừng việc lão hóa ở người không? Image credit: Pixabay

Thần dược của tuổi trẻ?

Mục tiêu duy nhất của việc nghiên cứu lão hóa là xác định các đích cho thuốc hoặc lối sống giúp cải thiện sức khỏe của con người. Đây chỉ là một nghiên cứu trên chuột, nếu như chúng ta có thể chỉ ra rằng cũng có một cơ chế giống như vậy ở người thì một ngày nào đó, ta có thể sử dụng các kỹ thuật tương tự để cải thiện sức khỏe tuổi già. Tuy nhiên, điều này vẫn còn là một chặng được dài trong tương lai.

Các sự can thiệp khác, như loại bỏ các tế bào già yếu, cũng góp phần nâng cao sức khỏe, tăng thời gian sống thêm 180 ngày ở chuột.

Nghiên cứu này quan trọng vì nó đã giải thích cách các cơ chế khác nhau giúp duy trì sức khỏe. Tuy nhiên, nhược điểm ở đây là chỉ sử dụng những con chuột đực vì cấu trúc của vùng dưới đồi khác nhau đáng kể ở các giới tính khác nhau, thuốc và đột biến kéo dài tuổi thọ cũng thường có hiệu lực khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ.

Liệu rằng việc con người có thể sống lâu hơn tuổi thọ tối đa hiện tại - 125 tuổi được hay không là điều rất khó nói. Nhưng dường như rào cản lớn nhất ở đây không còn phụ thuộc vào tốc độ tiến bộ nữa mà là thời gian để sự hiểu biết của chúng ta về sinh học lão hóa được áp dụng để tạo ra các loại thuốc và các lời khuyên về lối sống.    

Nguồn:

Richard Faragher, “Scientists discover how the brain controls ageing – and manage to slow it down”, dailyaccord, 24 October, 2017.

Lược dịch Biomedia Việt Nam

Các bài viết cùng chủ đề

Các nhà khoa học đã khám phá ra cách não kiểm soát quá trình lão hóa

Một nghiên cứu mới đây trên chuột được công bố trên tạp chí Nature, đã tiết lộ rằng các tế bào gốc (một loại tế...